Mesi de Ladàmini: bagamundendi tra Monti Arcuentu e Monti Maiori

Ocannu s’istadi parit chi no si ndi bollat andai: est giai finiu su mesi de Ladàmini, e nosu si bisteus ancora a cartzoneddus curtzus e malliedda a mànigas curtzas, e candu andaus a mari faeus puru su bànniu, ca s’àcua est ancora callenti (no meda, ma gei fait!). Mancai siat ancora basca, perou, in custu mesi, dónnia sàbudu, seus andaus a bagamundai in su sartu chi s’agatat tra is montis Arcuentu e Maiori, in sa làcana tra is comunus de Gúspini e Arbus.
Asuba de Monti Arcuentu nci seus giai pesaus duas bortas, s’úrtima a s’acabbu de su 2019, e immoi fiaus a disígiu de nci torrai a pesai; perou, po no fai sèmpiri s’istessa cosa, eus pentzau de andai a cumpurai unu pagheddu su logu totu a ingíriu, poita ca ddoi at unus cantu moris aundi no seus mai passaus.

Po fai custas esploratzionis, no lassaus sa màchina acanta de s’agriturismu, cumenti eus fatu is àteras bortas, ma dda parchegiaus in una ispétzia de pratzixedda, acanta de s’istrada chi ndi calat a mari etotu (a sa Costa Birdi), ma calincunu chilómetru prus acanta de Montibéciu, giai giai faci a su mori chi depeus pigai.
De innoi, nci pesaus a susu: camminendi in is moris e in is biixeddas chi ddoi funt, nci passaus in mesu de tupas de murta e de olioni chi faint unu bellu fragu, ascurtaus is pilloneddus cantendi, e calincuna borta s’incapitat puru de atobiai cerbus pascendi o sartendi in mesu de su cràchili. Assumancu in su tempus chi abarraus girotenddi in custus logus, si podeus gosai sa natura e s’ispreviaus sa conca de totus is pentzamentus chi si benint in conca po nexi de s’apedémia de covid.

Unu piessignu particulari de custus logus, chi a nosu si praxit meda, funt is dicus vulcànicus, dicchi vulcanici in italianu: funt formatzionis de roca mannas e artas, chi giai giai parint murus fraigadus de is óminis, de cumenti funt deretus; si funt formadas 17 millionis de annus fait, candu Arcuentu fiat unu vulcanu iscidu e ancora in atividadi.

S’únicu sinniali de civiltadi de custu sartu funt is Domus de Lampis: in is annus passaus ddoi biviant is pastoris, e difatis acanta de una domixedda de perda ddoi at unu istabi mannu, po is animalis; ma, immoi, su logu ddu tenint totu abandonau e est arruendindi totu a arrogus. Dónnia borta chi nci passaus acanta, pentzaus chi a nosu si iat a praxi meda, a tenni una domixedda a cument’e custa, po nci passai s’acabbu de sa cida atesu de totu su burdellu chi ddoi est in bidda. Si iat a praxi mancai a bivi in is tempus passaus, chi fortzis si biviat mellus de immoi e sa genti fiat prus pagu a foras de conca de cumenti est in custus urtimus duus annus!

In una pariga de cidas, eus cumpurau giai totus is moris de custu sartu. Partendi de Genna Frori, chi est una sedda posta giai a metadi tra is duus montis, seus lómpius fintzas a Monti Arcuentu e, sa cida a pustis, a Arcuentenddu puru: custu, naraus, est su fradixeddu piticu de Arcuentu, unu bellu picu mannu, totu prenu de istampus.
Nci seus pesaus fintzas asuba de Monti Maiori, e si tocat a narai chi custu est su mori chi s’est praxiu prus de totus is àterus chi eus fatu, poita ca si seus ispassiaus meda apicheddendi e pesendi asuba de is rocas chi ddoi funt ingunis. A Monti Maiori ddoi seus pesaus tanti bortas partendi de logus diferentis, ma de innoi est istétia sa primu borta: tropu togu diaderus! Gei dda eus torrai a fai, custa pesada!

De Genna Frori nci seus calaus puru a Pardu Atzeni, sighendi un’arriu (una cora, naraus) chi, a dolumannu, in custu mesi est ancora isciugu. Candu seus torraus a pesai po torrai agou, s’est incapitau puru de chistionai cun unu cerbu (una fémina, e portàt su “fillu” avatu): ddi faiaus breeeuuu, e issa puru s’arrespundiat breeeeuuuu. S’at fatu tropu arriri, custa cosa! S’ómini chi pispisàt a is cerbus!

 

Sèmpiri unu sàbudu, fiat una bella dí de soli, seus torraus a custas partis fintzas impari a cuatru amigas nostas: ddas eus connotas in is cursus de Sardu e sigumenti fiaus arróscius de si atobiai isceti in su computer, duncas eus detzídiu de si fai una bella camminada totus impari. Cun Lídia, Maria Pina, Luisa e Anna Pina, cuatru féminas allirgas e intelligentis, nci seus artziaus fintzas a Monti Arcuentu, e si seus ispassiaus meda: seus abarraus totudí arriendi, iscracaliendi e ciaciarrendi, e sa dí si nci est fuida! Issas funt abarradas ispandatas de sa bellesa de custus logus, po su fragu bellu e s’aria pullia chi si arrespirat ingunis in susu. E po nosu duus est istétiu un praxei mannu, a cumpartziri cun is Pink Ladies (ddis eus postu custu nomíngiu, ca s’ant fatu una sorpresa e ndi funt bennias totus bistias a mallieddedda arrosa: pariant cuatru mangonis!) custu logu, chi est unu de cussus chi teneus de prus in su coru.

Po acabai custu contu de su Mesi de Ladàmini, aciungeus una cosa: a chini si connoscit e ligit is cosas chi iscrieus in su blog, isciit beni ca nosu, candu teneus birei de cumpurai unu logu, costumaus a ddoi torrai unas cantu bortas, po castiai beni totu su chi nci at, e giai giai po ddu istudiai, naraus. E custa borta puru eus fatu aici, po totu su mesi; ma tocat a narai puru ca sa paxi de custas partis, tra su Campidanu de Mesu e su mari, no dda agatais in àteru logu! E incapas, fortzis est custa sa cosa chi si praxit de prus: su siléntziu, e su fatu de podi istai in mesu de sa natura trancuillus e chena de segamentus de paneri.

Innoi asuta podeis castiai unas cantu fotografias de is cosas chi si funt pràxias de prus. Saludi a totus!

 

Translate »
error: